الشيخ اسماعيل الصالحي المازندراني
34
شرح كفاية الأصول
أمر دوم : وضع تعريف ، منشأ و اقسام وضع مصنّف در اين عبارت به سه مطلب اشاره دارد : 1 - تعريف وضع وضع ، يك نحوه اختصاص و ارتباط خاصّى بين « لفظ » و « معنى » است . 2 - منشأ وضع وضع ، منشأ و سببى دارد كه يكى از دو امر زير است : الف : جعل : يعنى واضع ، يك لفظ را براى يك معنايى اختصاص داده است . ب : كثرت استعمال : يعنى لفظ در معنايى زياد استعمال شود به گونهاى كه خودبخود سبب ايجاد اين ارتباط ويژه بين لفظ و معنا شده باشد . نتيجه : وضع ، ذاتى نيست ، يعنى مثل ارتباط آتش و حرارت يا خورشيد و نور نمىباشد . 3 - اقسام وضع مصنّف در اينجا به دو تقسيم اشاره دارد . در تقسيم اوّل چنين مىگويد : از منشأ وضع ، معلوم مىشود كه مىتوان وضع را به دو گونه تقسيم نمود : 1 - وضع تعيينى يا تخصيصى كه همان وضع جعلى از سوى واضع است . 2 - وضع تعيّنى يا تخصّصى كه در اثر كثرت استعمال ، حاصل مىشود . ثمّ إنّ الملحوظ . . . مصنّف در تقسيم دوّم وضع ، دو جهت را مورد ملاحظه قرار مىدهد : 1 - جهت ثبوت و امكان عقلى . 2 - جهت اثبات و امكان وقوعى . مصنّف در متن مذكور ، به جهت اوّل ، نظر دارد و مىگويد : وضع در عالم ثبوت و تصوّر ، يعنى از جهت امكان عقلى ، بر چهار قسم است :